ზნეობის ფასი

860501_610249905656242_749915417_o  თუ რაიმე კარგია ჩემში, თუ მცირეოდენი კაცობა, წესიერება, განათლებისკენ სწრაფვა და გამბედაობა მაინც გამაჩნია – ეს ყოველივე ორი გამორჩეული ზნეობის ადამიანის დამსახურებაა… ეს მართლაც დიდი პიროვნებები არიან – გრიგოლ (ქიცა) ხერხეულიძე და აკაკი გაწერელია.

რა მახსოვს მათ შესახებ?..

სამოციანი-სამოცდაათიანი წლების თბილისი, ჭავჭავაძის გამზირი 2/2 – ე.წ. ,,აკადემიის სახლი“…

გრიგოლი (ქიცა)

შუა ტანის კაცი – მიუდგომელი სალი კლდე ქვაში ნაკვეთი სახითა და ყალყზე დამდგარი ჭაღარა თმით… მუდამ მკაცრი გამომეტყველებით, ჩაფიქრებული, ოდნავ დაბნეული მზერით (თითქოს რაღაცას დაეძებდაო), ჩქარი, საქმიანი, პატარა ნაბიჯით მიუყვება ვარაზისხევის აღმართს…

კიდევ რა?.. ჰო, აღდგომა! ,,ქრისტე აღსდგა“-თი და წითელი კვერცხით ხელში მეზობლების კარდაკარ შემოვლა.

შესანიშნავი ლიტერატორი, პოეტი, ეროვნული ფოლკლორის, კერძოდ კი, ქართული ცეკვის უბადლო მცოდნე და დიდი ქომაგი.

ვიწრო, სამოთახიანი ბინა პირველ სართულზე. ზაფხული. ლოჯია, ყურთამდე ღია ფანჯრები, მუდამ გაშლილი სუფრა: მუხრან მაჭავარიანი, მურმან ლებანიძე, ანა კალანდაძე, მირიან აბულაძე და მრავალი სხვა…

მუხრანი მჭექარე ხმითა და ზეაღმართული ხელით ლექსს წარმოთქვამს… გარეთ კომუნიზმის უძრაობის დახუთული ხანაა ჩამოწოლილი – რაღა დარჩენოდათ? მომავლის იმედით განსმჭვალული ლექსები და გულჩათხრობილი სადღეგრძელოები სამშობლოზე, გმირულ წარსულზე, რაინდულ სიყვარულზე – თითქოს პოეზია იქვე, სუფრასთან იქმნებოდაო…

ცენტრალური ოთახი – ოთხივე კედელზე, ისედაც მცირე ხელფასით შეკვეთილი, საგანგებოდ დამზადებული დიდი ფოტოები – ილია და სხვა გამოჩენილი ქართველი მოღვაწეები.

ვიხსენებ, კიდევ რა?.. ოჯახური რელიქვია – მასიური ხის კარადაზე შემოდგმული, საუკუნეებისგან გაცრეცილი წმ.გიორგის ხატი; წითელი ფანქრით დაწერილი ბევრი ძახილის ნიშნით, დღის შენიშვნები შვილს; ოჯახური გადმოცემა იმის შესახებ, რომ სიკვდილის წინ წამოდგომა უთხოვია, წამომდგარა კიდეც, გულზე ხელი მოუკიდია და მარადისობაში გადასულა…

აკაკი

საშუალოზე მაღალი ტანის, ოდნავ წელში მოხრილი, მუდამ ელეგანტურად გამოწყობილი, სიმპათიური მამაკაცი, რომელიც დაუნდობელი ცინიზმით, ბილწი სიტყვებითაც კი გამუდმებით აგინებდა მთავრობას, კომუნისტებს. არაიშვითად მის სახეს ეშმაკური ღიმილი გადაჰკრავდა ხოლმე და ის იწყებდა საუბარს ქალებზე…

სტუმრები: კოსტანტინე გამსახურდია, ბაჩანა ბრეგვაძე, ზვიად გამსახურდია… ჩვენ, ბავშვები, მისი სამუშაო ოთახის კარის უკან ატუზულნი, გარინდულნი ვუსმენდით ამ გასაოცარ ღამის საუბრებს – ჯადოსნური სახელები: ნეტარი ავგუსტინე, თომა აქვინელი, პოლ ვალერი…

აკაკი გაწერელიას მეცნიერულ ღვაწლზე ვრცელი საუბარი აქ ზედმეტად მიმაჩნია, მოკლედ კი – ევროპული კლასის ლიტერატორი, გამოჩენილი კრიტიკოსი, მწერალი და წარმოუდგენელი ერუდიტი.

მთელი ღამე, გათენებამდე, წიგნებში ჩაფლული, მაკრატლით ხელში ჭრის საგაზეთო სტატიებს, ფანქრით ხაზს უსვამს წიგნის სტრიქონებს, ქაღალდის ზოლებით აკეთებს ჩანიშვნებს. ჭერამდე თაროები, ტომები, წიგნები, ჟურნალები… ეგვიპტის დიდი დედოფლის, ნეფერტიტის, თაბაშირის მცირე ზომის ქანდაკება. იმამ შამილის ბეჭედი და მისივე წერილი შვილს.

ასეთ ზნეობრივ მაგალითს გვაძლევდა ეს ორი პიროვნება…

მეზობლობისა და მეგობრობის გარდა, რა აერთიანებდა მათ?..

როგორც დასაწყისში აღვნიშნე, ორივე სწვალული ,,აკადემიის სახლში“ ცხოვრობდა, ჩაის სახლის გვერდით, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პირდაპირ, ორ ნაბიჯში ,,ცოდნის ტაძრიდან“… მაგრამ კომუნისტურმა რეჟიმმა ორივე იდეოლოგიურად არასანდოდ მიიჩნია და ამიტომ ორივეს აეკრძალა უნივერსიტეტში ლექციების წაკითხვა – ისინი ხომ ,,ყველა სხვა სიკეთესთან ერთად“ უპარტიოებიც იყვნენ.

გრიგოლი ლიტერატურის ინსტიტუტში თუ წაიკითხვადა ლექციებს, ისიც იშვიათად, ხოლო აკაკი – დასავლური ლიტერატურის კათედრის გამგე გახლდათ ე.წ. ,,პუშკინში“ – იმხანად ყველაზე არაპრესტიჟულ ინსტიტუტში.

ორივე პირველ სართულზე ცხოვრობდა – უპარტიოებს მეტი არ ეკუთვნოდათ… არც უთხოვიათ ხელისუფლებისთვის.

ორივემ ისე დალია სული, არ ღირსებია პერსონალური ავტომობილი, მახსოვს, ფეხით მიუყვებოდნენ ეზოს, ჩაფიქრებულნი… მაგრამ ამაყად კი მიაბიჯებდნენ…

სულ ბოლო დრომდე არცერთს არ ჰქონია ტელევიზორი, რომელიც ყველას უკვე ყელშიც კი გვქონდა ამოსული.

არადა ორივეს ჰყავდა ოჯახი – მეუღლე, შვილები…

თუმცა გავერთე, ეს წერილი ხომ მათზე არაა, არამედ სულ სხვა რამეზეა…

დღევანდელი ,,ელიტა“, გნებავთ – ინტელიგენცია (ან მათი შვილები) ისე თამამად, ყოველგვარი მორიდების გარეშე აქებს და ადიდებს თავის პარტიულ მამებს, დიდ ბაბუებსა თუ, ზოგადად, თავის წინაპრებს, თითქოს ყველას დაგვავიწყდა, რომ ისინი ხელისუფლების, იმავე კომუნისტების საოკუპაციო რეჟიმის ხელიდან იკვებებოდნენ, ლექციებს წამყვან სასწავლებლებში კითხულობდნენ, ჰყავდათ ,,შავი ვოლგები“ თავიანთი პერსონალური მძღოლებით, რომლებიც ,,ხაზეინსაც“ ემსახურებოდნენ და მათი მეუღლეებიც ბაზარსა თუ სხვა საყიდლებზე დაჰყავდათ.

მათვე ჰქონდათ ფული, გავლენა, ლენინის ორდენები და რუსთაველის პრემიები, ბინები, აგარაკები და მრავალი სხვა პრივილეგია…

ახლა იმათზე აღარაფერს ვამბობ – მგზნებარე კომუნისტებისა და ჩუმჩუმელა უსახელო წერილების ავტორების შვილებზე… არც მხვრეტავი ბოლშევიკების შვილიშვილებზე ვისაუბრებ… არც ,,ცეკას“ მდივნების ძმაკაცების შთამომავლობაზე წერით შეგაწყენთ თავს…

ჰოდა, ამასთან დაკავშირებით, რა მინდოდა მეთქვა… ურცხვად და მოურიდებლად, პირში რომ გვიყურებენ და აქებენ ამ კომუნისტური უზნეობის სვეტებს… იმ მათი მამების მიერ არ იყვნენ გრიგოლი და აკაკი საზოგადოებისგან, ნორმალური ცხოვრებისგან გარიყულნი? არა?…

გასაგებია, ყველა მამა კარგია და საყვარელი. ისე, რამე რომ იყოს, მამა მეც მყავდა – წამყვანი ქირურგი, მეტად განათლებული და კეთილი პიროვნება, მაგრამ ის არ იყო ზნეობის შუქურა თუ მომავალი თაოებებისთვის მაგალითი…

საკმარისია ამ წარსულის ავტორიტეტებზე დღეს რაიმე აუგის მაგვარი წამოგცდეს – დაგკორტნიან, მხეცებივით გეცემიან – როგორ გაბედე, შე შურიანო და უნამუსო, იმ პატივცემული ადამიანების ნათელი ხსოვნის შეურაცხყოფაო… ისე, მგონი, უფრო სამართლიანი იქნებოდა სიტყვა – ,,ნათელის“ მაგივრად, ,,წითელი“ მეხმარა. ,,წითელი ხსოვნა“… ან ,,ბოლშევიკური სასუფეველი“ – ცუდია?

მაინც კარგად ვერ ჩამოვაყალიბე – რაზეა ჩემი წერილი?

რაზე, მეგობრებო და ამხანაგებო და… თქვენი საყოველთაო გათანაბრებისთვის დაუცხრომელი ბრძოლითა და ცრუ კომუნისტური მითების ტირაჟირებისთვის დაუღალავი ღვაწლით, აკაკისა და გრიგოლის ყოველდღიურ გმირობასა და წლების სულიერ ტანჯვა-წამებას აზრი და ფასი ეკარგება – აი, სწორედ და მხოლოდ ამაზეა ეს წერილი!

ეკარგება აზრი მათ მორალს, მათ შეუპოვრობას, გამძლეობასა და ბრძოლას, მათი ოჯახების გასაჭირსა და მუდმივ ვალებს… ფასს კარგავს მათი ქართველობა და პატრიოტიზმი, წესიერება და ღირსება. აბა, თუ ყველა მეტ-ნაკლებად ერთნაირი იყო, წესიერი და ზნეობრივი, ეს ორი ადამიანი რაღათი დავაფასოდ? აკაკი და გრიგოლი, რა ნიშნით, რატომ გამოვარჩიოთ?

დასასრულს კი, უსაფუძვლო წყენისა თუ პრეტენზიებისთვის საბაბი რომ არავის მივცე, ბარემ სათქმელს ერთხელაც მკაფიოდ ჩამოვაყალიბებ: დღეს წარსულის ,,ავტორიტეტების“ კეთილშობილებასა და სამშობლოს წინაშე დამსახურებას მათი ,,ელიტური“ შვილები ურცხვად პირში გვჩრიან, ის კი ავიწყდებათ, რომ მათმა მამებმა გარიცხეს მწერალთა კავშირიდან ზვიად გამსახურდია – იმხანად იგივე საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეა!

დიახ, სწორედ ის ,,შავვოლგოსნები“ არ აკითხებდნენ გრიგოლსა და აკაკის ლექციებს უნივერსიტეტში, უმოწყალოდ ჩაგრავდნენ და დევნიდნენ მათ… თუმცა აქვე უნდა ვაღიარო – იმხანად მამებიც, მეტად კი დღეს, მათი შვილები – სიტყვით ადიდებენ გრიგოლისა თუ აკაკის წესიერებას და დიდი მოწიწებითაც საუბრობენ მათ ყოველდღიურ გმირობაზე… ხომ იცით, მაინც, ყოველი შემთხვევისთვის, რა იცი რა ხდება, რაში რა გამოგადგება…

ჰოდა, მე არ მინდა ფასი დაეკარგოს ბატონი გიგოლ (ქიცა) ხერხეულიძისა და ბატონი აკაკი გაწერელიას კრიჭაშეკრულ მდუმარებასა და იდუმალ ფიქრებს! ამიტომაც სწორედ მათ მივიჩნევ ადამიანებად, რომლებმაც საბჭოეთის უმძიმეს ხანაშიც კი შეინარჩუნეს მაღალი მორალური სტანდარტი.

ახლა კი დავასრულე.

ზურა ოდილავაძე. 2017 წლის იანვარი

 

 

 

Posted in Uncategorized | 12 Comments

გილოცავთ ახალ 2017 წელს – ყიყლიყო, მამალო!

333

მალე ახალი 2017 წელი დადგება… ჩინური კალენდრით ეს ცეცხლოვანი მამლის წელია. შესაბამისად, წლის ფერი წითელია, ხოლო სტიქია – ცეცხლი. ასტროლოგები გვაფრთხილებენ, რომ წინ მნიშვნელოვანი ცვლილებები გველოდება და ბევრ სიურპრიზს უნდა ველოდოთ – ვნახოთ, რისი მომტანი იქნება ის. მანამ კი გასული წელი შევაფასოთ და მომავლის პერსპექტივები ისე დავსახოთ…

მმართველები

პირველ ყოვლისა, მეგობრებო, გილოცავთ, საბჭოთა რევანში საბოლოოდ განხორციელდა და მშობლიურმა ინტელიგენციამ მიზანს მიაღწია. ბრეჟნევ- შევარდნაძის უძრაობის ,,ოქროს ხანა“ დაბრუნდა – ელიტის ყველა კლასმა აღიდგინა გავლენა: საყრდენი ,,დედა-ბოძი“ ინტელიგენტები, ,,მეობისა და გაგების“ შეგრძნებით აღვსილნი, პატრიარქის სადღეგრძელოსა და სუფრული სუბკულტურის სტიქიაში ლივლივებენ; სახელოვნებო წრეების შედარებით წვრილფეხა ინდვიდები კულტურის სამინისტროს გრანტების მინდვრებზე ბალახობენ; მაღალი იერარქები ერთმანეთის დაძირვას, უძრავ ქონებასა და სახელმწიფო ხაზინას მიეძალნენ; შინნაზარდი ბიზნესმენ-საქმოსნები ფულს შოულობენ და ნასუფრალით ისევ სახელოვნებო ავტორიტეტებს კვებავენ; ულუკმაპუროდ არც რევანშის შემოქმედი ჟურნალისტები დარჩენილან; ქუჩის ელიტა – ძველი ბიჭები კი კვლავინდებურად იჩხირავენ და იჩხირავენ… და გიხაროდენ, აქა- იქ ,,მომავლებიც“ გამოჩდნენ – ,,კანონიერ ქურდებს“ მართლაც ღირსეული ცვლა ეზრდება!

ახლა კი, უახლოესი წარსული გავიხსენოთ… მიხეილ სააკაშვილი აშკარა მენტალურ უმცირესობაში იმყოფებოდა და ისე უწევდა რეფორმების გატარება – მის შეხედულებებს მოსახლეობის, ყველაზე მეტი, 20% თუ იზიარებდა; ბიძინა ივანინიშვილის ,,ხალხური“ ფასეულობები კი, პირიქით, დიდი უმრავლესობისთვის  სავსებით მისაღებია და გასაგები, მეტიც, ისინი მდაბიოთა გულის წადილს ზუსტად პასუხობენ. სწორედ ამიტომ ოლიგარქს არ სჭირდება რეპრესიები და ძალადობა – მასები მასთან იდენტობას ქვეცნობიერად გრძნობენ.

სააკაშვილის მმართველობას, მართალია, ავტორიტარიზმი და ბევრი გადაცდენა ახასიათებდა, მაგრამ რეფომების მთავარი მიმართულება მაინც ძველის მსხვრევა იყო: სახელმწიფო ინსტიტუტების მშენებლობა, ახალი დასავლური ფასეულეობებისა და მენტალობის დანერგვა; ელიტარიზმისა და ნეპოტიზმის დამხობა; მექრთამეობის აღმოფხვრა; შედეგად, წარმატებისკენ გზაზე კონკურენტუნარიანი, ყველასთვის ხელმისწვდომი გარემოს შექმნა. ივანიშვილმა კი საბჭოურ უძრაობაში დაგვაბრუნა, სადაც კვლავ ძველი ავტორიტეტები (ან მათი შვილები) გაბატონდნენ. სწორედ ამიტომ არიან ელიტის, თუნდაც შედარებით პროგრსული წარმომადგენლებიც კი, სისხლხოცეულად დაინტერესებულნი ,,სტატუს-კვოს“ შენარჩეუნებით. მოწინავენიც  კი ამ ვითარებაში მიყუჩებულან და ხანდახან თუ ამოიღებენ ხმას – ისინი ხომ კომფორტულად თავს სწორედ ამ უძრაობასა და უკონკურენტო გარემოში გრძნობენ.

ახლა კი მთავარ, რადიკალურ განსხვავებაზე! მიხეილ სააკაშვილი რუსეთთან კონფრონტაციასთან, ომთანაც კი არის გაიგივებული, ხოლო ბიძინა ივანიშვილი, პრიქით, იმპერიასთან ურთიერთობებს ,,ათბობს“ და ნელ-ნელა საბჭოეთისკენ მივყავართ… მცოცავი, შემპარავი გრაფიკით, მაგრამ მაინც რუსეთისკენ…

ივანიშვილის კურსი უცვლელია და მტკიცე: ჩვენ სულ რომ აშშ-ს შემადგენლობაში 51-ე შტატად შესვლაზე განაცხადი შევიტანოთ, ,,ოცნების“ კონგლომერატი და მისი უხილავი ლიდერი მაინც საბჭოეთს განასახიერებენ. ამით იმის თქმა მინდა, რომ რუსეთთან მიერთების მყისიერი აუცილებლობა ჯერ არც არსებობს და საბჭოელები მშვიდად არიან – ისინი ხერხემლით გრძნობენ, რომ ,,ოცნების“ პოლიტიკური ელიტა საბჭოეთს პირდაპირ ასხივებს და ამა თუ იმ გზით ისინი რუსეთთან მაინც მივლენ.

ელიტა და სხვა დასაქმებულნი

ელიტის უპირველესი მოთხოვნებია: გავლენა, კომფორტი და ფაქიზი საჭმელი – ის საერთოდ გამორიცხავს დილით, მოდურ კაფეში სიგარეტისა და ყავის თანხლებით, წყნარი ინტელექტუალური საუბრებისა და სვეტური ჭორების მიმოხილვის გარეშე არსებობას. ეს კლანი რუსეთთან დაპირისპირებას თოფის გასროლასავით უფრთხის და ყველაფერზე წავა, ოღონდ ის თავიდან აიცილოს. ამიტომ, როგორც არ უნდა რცხვენოდეს მაღალ საზოგადოებას ივანიშვილთან ერთობის, ის მაინც კატეგორიულად არ მიიღებს მიხეილ სააკაშვილს, მის ხსენებაზეც კი ,,ფეოდალებს“ გულყრა ეწყება.

ამასობაში გარეთ თითქოს დემოკრატია სუფევს, ადამიანის უფლებებიც დაცულია და პრესაც თავისუფალია, მაგრამ ეს ყველაფერი მოჩვენებითია – საბჭოეთიდან გადმოყოლილმა მონობამ ხომ კარგა ხანია უკვე გენეტიკური ხასიათი შეიძინა. ამიტომ ფართო რეპრესიები აღარცაა საჭირო, გარშემო მაინც მორჩილ კრავთა დუმილია. დღეს შიში პრევენციული შეიქნა და სახე იცვალა, ის კონფორმიზმის ნიღაბს ამოეფარა და ,,ძეხვის“ მოპოვების დაუოკებელ სურვილში ჰპოვა გამოვლინება. შედეგად, კონფორმიზმი და კოლექტიური თანხმობა ისე დაძმობილდნენ, რომ უკვე ტყუპებიც კი გახდნენ.

ადამიანები არც საუბრობენ ამ შიშზე, ,,საქმეც არ ფუჭდება“, ყოველივე მექანიკურად, ინერციით გრძელდება – მდუმარე რობოტები არა მხოლოდ მუშაობენ (მართალია, უხარისხოდ), არამედ პატრონის ნებას ბრძანების გარეშეც, წინასწარჭვრეტით უხმოდ აღასრულებენ. ზემდგომის მითითება აღარცაა საჭირო – რობოტი თავისით ხვდება, რა გააკეთოს, რომ ხელისუფალს აამოს. ჩუმად არის ,,ბალასტიც“ – სამსხვერპლო კრავები თავისით წერენ განცხადებას სამსახურიდან წასვლის თაობაზე, რადგან თავადვე იციან, რომ ახალი პოლიტიკური კონიუნკტურის პირობებში, არასასურველნი გახდნენ და დროზე უნდა გაათავისუფლონ ადგილი. ისინი არსებობის მინიმალური წყაროს გარეშე რჩებიან და მაინც უხმოდ მიდიან, მიდიან…

ზოგადად ყველახალხი

ახლა უცებ ეს გაუთავებელი სმა-ჭამა წარმოვიდგინე, ლამის ერთთვიანი ღრიანცელი, ჟივილ-ხივილი, ხმაური – შობაო, ახალი წელიო, ძველიო, ახალიო… მთვრალები, დაბოლილები, გაჩხერილები და დაყვინთულები… ქანცგაწყვეტილნი და მაინც – საცივები, გოჭები და ხაჭაპურები, აზელილი ტორტები, კბილებში გაჩხერილი გოზინაყი, ღიპები და ღაბაბები… შეზარხოშებული მდედრების მშიერი მზერა და გაიმპოტენტებული მამრების უაზრო გამოხედვა. კაცების ზასაობა და მონადირე დეიდების აღტკინებული ხარხარი… ეჰ, ვხედავ, საახალწლო განწყობა დავკარგე… ჰო!.. თხრობის ძაფი არ გამექცეს, ამიტომ აქვე ვიტყვი: გილოცავთ, თბილისმა რუსთავს ეს მეტად საპატიო წოდება ჩამოართვა და ის მსოფლიო პესიმიზმისა და სასოწარკვეთის დედაქალაქად გადაიქცა! დიდი მოწყენილობაა თბილის- ქალაქში ჩამოწოლილი, ძალიან დიდი და ხშირი!..

ხალხში – უკიდურესი გასაჭირი და კვლავ გაწბილებული იმედები, გაღიზიანება და აპათია…

მორალური ნორმების დაცვა, პატიოსნება, წესიერი ქცევა, მაღალ საზოგადოებაშიც კი, რა ხანია დავიწყებას მიეცა. ქალი, კაცი ყველა გადაირია… ალბათ, ეს სასოწარკვეთის ბრალია და ადამიანები ცდილობენ, ცხოვრებისგან სიამოვნების უკანასკნელი წვეთები გამოწოვონ, ამიტომ ყურადღებას არაფერს აქცევენ და ხალისის ამ ნამცეცებით რაღაც ცხოველური ვნებების დაკმაყოფილებას მაინც ახერხებენ.

ბოროტებამ, სისასტიკემ და სიძულვილმა იმდენად საყოველთაო ხასიათი შეიძინა, რომ ადამიანებმა ადამიანი დაივიწყეს და ცხოველები შეუყვარდათ… თან უზომოდ – მათზე გულის აჩუყებით ისინი საკუთარ ჰუმანურობას წარმოაჩენენ. ადამიანი შეიძლება გათელო და მიაგდო, ხოლო ძაღლი ან ჭრელი თუთიყუში გიყვარდეს… ისიც მხოლოდ თეორიულად, ,,ფეისბუქის“ ვიდეო-კლიპებით – ასეთია უსინდისობის კომპენსაციის მექანიზმი…

ისე რომ ვთქვათ, რა უცნაური ხალხი ვართ: უკვე მერამდენედ, გადამწყვეტ მომენტში, მაგალითად, არჩევნების წინ, ,,მამა-მზე“ გამოანათებს, გაგვბერავს ტყუილებით და ღრუბლებში მიიმალება – ღმერთი ხალხისთვის კვდება და ისევ მშიერი მოწყენილობის ხანა დგება.

ლარისგან მხოლოდ ექოღა დარჩა: ლარი, ლარიი… –  არიი… – არი… – არი… – თან არი – თან არ არიი… – რიი… – იიი… – იი – ი – …

ახლა სადაა ეს თქვენი ღმერთი – ისევ დაგტოვათ, მოკვდა? ცხვრები ხართ?

ასეა თუ ისე, სახალხო ამბოხის ,,დამოკლეს მახვილი” სოლოლაკს უკვე დაეკიდა, როდის გაწყდება ძუა, ჯერ არავინ იცის…

ახლა კი უშუალოდ ახალ წელზე

მთელი მსოფლიოსთვის ცხადია – საქართევლოს ისტორიაში ეს წელი მაინც ამ უკვდავი სტროფით შევა:

დედის ლოცვამ ძალა მოგცა, კერას დაბრუნებოდი,

„რაც ვიშოვე, თქვენთვის მინდა“– ყველას გვეუბნებოდი.

დაგვიბრუნე შემართება, წართმეული ღირსება,

სახლები და ეზოები ოცნებებით ივსება.

 

დედაც ხარობს სიხარულით ამერის და იმერის,

თითქოს ისევ აკვანში ხარ- ზის და ნანას გიმღერის.

დილით ადრე უნდა ადგეთ, ეგებ გამოიძინოთ,

ბიძინაზე ჩვენ ვილოცებთ, ქალბატონო ციცინო.

გროხოტი კვიცარიძე-დერჟავინი

 

ახლა კი დასკვნითი სადღესაწაულო აბა, წავიდაა-ა-ა!

იგი (ბელადი): ,,საქათმეში შეპარულა მელა, ქათმებს ეჩურჩულებოდა ნელა: შენ მამალო გააჩუმე ენა, შენ დედალო წამომყევი ნელაა-ა…

აგიშენებთ დიდ საქათმეს ტყეში, ჩავარდებით ჯერ არ ნახულ ბედშიი-ი-ი…“

სიურრეალისტი გენადი : ადამიანებო, მიუხედავად ათასი წყენისა და თქვენ მიერ ჩადენილი უამრავი გოთვერნობისა, მაინც, ჩემო საყვარელო დებო და ძმებო, მოგმართავთ მე – არაფრით გამორჩეული, რიგითი მოქალაქე, რომელიც ვერ გახდა მართალი, სამაგიეროდ, ცდილობს, იყოს ღმერთის მეგობარი:

სნეულებო და პატიმრებო; ღირსეულო პოლიციელებო და გმირო ჯარიკაცებო; ექიმებო და, განსაკუთრებით, მომხიბვლელო მედდებო; ოჯახის წევრებო, შვილებო, შვილიშვილებო და შვილ (ქმარ-, ძმა-) მკვდარო დედებო; ძმაკაცებო, დაქალებო და ,,ფეისბუკელო ფრენდებო“;

დამატებით: ტოტალიტარულო დეიდებო, საბჭოელო ბიძიებო და მოხუცებულო ახალგაზრდებო; ეროვნული ფასეულობებისთვის მებრძოლო რაინდებო და კდემამოსილო მანდილოსნებო;

მწეველებო, მორფინისტებო და ალკაშებო,– სრულიად საქართველოვ – საბჭოურო და ვითომ დემოკრატიულო, გაიღიმეთ, მეგობრებო, და მუდამ გახსოვდეთ გერმანელი ფილოსოფოსის, იმანუილ კანტის, საფლავის ქვაზე წარწერა: ,,მე, მუდამ მაოცებდა ორი რამ – ვარსკვლავებით მოჭედილი ცა და მორალური კანონი ჩემში“. თუნდაც ეცადეთ, იყოთ ამ მაგალითის ღირსნი – გამოიმუშავეთ უნარი, აღფრთოვანებული დუმილით უცქიროთ ვარსკვლავებით მოჭედილ ცასა და ყველა ღონე იხმარეთ, რომ თქვენში არსებული მორალური კანონი თავისი სიკეთით, სამართლიანობითა და კეთილშობილებით ხანდახან, ოდნავ მაინც აკვირვებდეს სხვებს.

ბავშთა გუნდი (იგივე მომავალი თაობა): ,,…არაო, არაო, მელა მატყუარაო, არ წამოვალ არაოო-ო-ო,

არაო, არაო, მელა მატყუარაო, არ წამოვალ არაოო-ო-ო…

ვამ- პამ, პირი- პირი, ვამ- პამ – ვამ- პამ, პირი- პირი, ვამ- პამ…

სიურრეალისტი გენადი. 2016 წლის მზიანი დეკემბერი

Posted in Uncategorized | 8 Comments

სიყვარულის საპირისპირო წევა

6

თავდაცვის სამინისტროში ვმუშაობ. აგვისტოს ომი ახალი დასრულებულია. მე ომში დაჭრილებს ვკურირებ. მთელი დღეები დიდ გაწამაწიაში ვარ: ზოგს ოპერაცია აქვს საზღვარგარეთ გასაკეთებელი, ზოგს ინვალიდობის ხარისხი უნდა დაუდგინდეს და დაჯილდოვდეს, ზოგიც გორის ჰოსპიტალში მკურნალობს. საქმე საქმედ – ვაკეთებ, თავს არ ვზოგავ, მაგრამ ქალები?

მე ხომ ცხოვრებიდან სრულიად ამოვარდნილი ვიყავი – მთელი 30 წელი ვიყვინთავე, შემდეგ ეკლესიაში წავედი, ბოლოს, გერგეთის მონასტერი დავტოვე. ახლა კი ყაზბეგის მთებიდან ჩამოსულს, თვითშეფასების აწევა მჭირდება, სოციალური რეაბილიტაცია მაქვს გასავლელი და, რაღა თქმა უნდა, სიყვარულის წყურვილიც არ ითმენს… მოკლედ, სამსახურის შემდეგ დროს უქმად არ ვკარგავ – ლამის გათენებამდე ინტერნეტში დავძვრები, ნაშებს ვაბამ. ახალი შემადგენლობა შევარჩიე, მათ შორის ერთია დაწინაურებული – განსაკუთრებით მიყვარს, თითქოს მასაც… სადაცაა შეხვედრაზე უნდა შევთანხმდეთ. სალომე ჰქვია, მაგარი გოგოა!

წლები ქალაქურ ცხოვრებას მოწყვეტილი, თანამშრობლებმა რესტორანში წამიყვანეს, სადაც სხვა კერძებთან ერთად გემრიელად შენწვარი ,,კარტოფილი ფრი“ გავსინჯე და ძალიან მომეწონა. გადავწყვიტე, სახლშიც იგივე კარტოფილი რესტორნის წესით მომემზადებინა. სუფრასთან მსხდომ გოგონებთან დაწვრილებითი კონსულტაცია გავიარე და რეცეპტიც ჩავიწერე: დიდ ტაფაზე ბლომად ასხამ ზეთს და მაღალ ცეცხლზე ახურებ; გათლილ კარტოფილს შესაბამისი ზომის ნაჭრებად ჭრი, კარგად ამარილებ და ბოლოს გაცხელებულ ზეთში აწყობ; საშუალო ცეცხლზე, ხუფის ქვეშ, კარტოფილი გემრიელად იბრაწება. გოგონები ყურადღებას ამახვილებენ სწორედ ზეთის მაღალ ტემპერატურაზე – მათი თქმით, მხოლოდ გავარვარებულ ზეთში ჩაყრილი კარტოფილი გაიკეთებდა ისეთივე გემრიელ ქერქს, რომგორიც მხოლოდ რესტორანში გასინჯულ კერძს ახასიათებს.

უშველებელი, ლამის ტაშტის ზომის ტაფა სპეციალურ მაღაზიაში შევარჩიე, კარტოფილი და ზეთიც ვიყიდე და, აი, დადგა ჩემი კულინარიული ნიჭის გამოვლენის დღეც. სამსახურიდან სახლში მოსულმა, პორტფელი საწოლზე მოვისროლე და სამზარეულოში გავედი. ბლომად ზეთი ტაფაზე დავასხი და ცეცხლიც შევუნთე. იქვე კარტოფილიც გავამზადე, დავამარილე და სანამ ზეთი კარგად გახურდებოდა, ჩემს ერთადერთ ოთახში გავედი. სიგარეტს მოვუკიდე, კომპიუტერი ჩავრთე…

,,სკაიპით“ სალომე მიხმობს!.. ოჰო, ესეც ასე – ჩემი უსაყვარლესი სალo-სალომუშკა ადგილზეაა-ა-ა! იქვე ჩავუჯექი – მე წითელი გულებისა და გამობურცული ტუჩების ,,სმაილების“ სამყაროში გადავსახლდი… ვადიდებ სალომკას არნახულ სილამაზეს, ვაქებ მის განათლებულობასა და გამჭრიახობას, აღფრთოვანებით აღვნიშნავ ქალის გემოვნებას. სალო სადაცაა დადნება…

ფანტასტიკური ამბებით თავბრუდახვეული სათავგადასავლო ჟანრზე გადავედი – გოლიათების მთელ ჯოგს უშიშრად ვეკვეთე და სადაცაა დავამარცხებ კიდეც. აღფრთოვანებით მისმენს, მომხიბვლელად იღიმება. ჩემგან – კვლავ წითელი გულებისა და ამობურცული ტუჩებით კოცნების დიდი თაიგული…

სალომე: ზურა, ,,სკაიპი“ გაასწორე, რაღაც გამოსახულება გაფუჭდა…

მე: სალომუშკა, საყვარელო, აქ ვარ, მპუაა შენ! იცი, რა მინდა გითხრა, მოდი ხვალ საღამოსკენ…

სალომე: არა, მართლა, მართლა, რაღაც ბუნდოვანი გახდი, სახეს ვერ ვხედავ… გადატვირთე, ალბათ, ინტერნეტია ცუდი, მიდი…

მე: მაიცა, საყვარელო, ახლავე…

…………………. გადავტვირთე….

სალომე: ვაა, თითქმის ვერ გხედავ… ზურა, ნისლში ხარ გახვეული!

ფუუ, ჩემი ბედის დედაც, ეს მინდოდა ამ გამარჯვების ჟამს, სადაცაა შეხვედრის ადგილზე უნდა დამეწყო საუბარი! აღელვებისგან ახალ სიგარეტს ვიღებ, მინდა მოვუკიდო… სანთებელა არ ჩანს… მაგიდას გადავავლე თვალი, საწოლისკენ გავიხედე… ეეე!.. აშკარად კვამლი დგას!…

…თავში გამიელვა – კარტოფილი, ტაფა, ზეთი! სასიყავრულო ფერამონებით გაჯერებული ,,სკაიპიდან“ რეალურ სამყაროში ელვის სისწრაფით დავბრუნდი… ტკაცანის ხმა შემომესმა… ავდექი და თავი დერეფანში გავყავი… სამზარეაულოს კარის სიოში – ცეცხლის ენები… ზამთრის პალტოში გავეხვიე… წინ მივიწევ… ფრთხილად შევიხედე… გაზქურაზე ტაფა თითქმის არ ჩანს, ალშია გახვეული, კოცონი გიზგიზებს… აი, ასე: გიიიზ- გიიიზზზზ, გიზ- გიზზზზ… რა ვიღონო, დავიბენი – სხვისი ახლად გარემონტებული ბინა იწვის!.. ონკანი ბოლომდე გავხსენი, წყალი თხრიალით წამოვიდა. ჯოხივით რაღაც ავიღე… თუ ცოცხი იყო, ზუსტად არც მახსოვს… ტაფას ონკანის ნიჟარისკენ მივკარი…

იფეთქა, რა იფეთქა – სამზარეულო სულ მთლად ცეცხლის, ორთქილისა და კვამლის ბურუსში გაეხვია!.. ცეცხლი ჩემკენ მოდის, მიახლოვდება!..

…ის ხომ გინახავთ, რონ ჰოვარდის, მეხანძრეებზე – ,,საპირისპირო წევა (BACKDRAFT)“, ან რომელიმე ამერიკული ბოევიკი, რომელშიც მთავარ გმირსა და მის შეყვარებულს, აფეთქების ტალღით წარმოქმნილი ცეცლხის მრისხანე სვეტი მოსდევთ! შეყვარებული წყვილი გარბის, გარბის… ბოლო წამს კი ასწრებს და ხტება ცათამბრჯენის სახურავიდან ქვემოთ…

მეც ასე გამოვფრინდი სამზარეულოდან, ჩემი საძინებლის მიმართულებით. მეც შევასწარი ცეცხლს, და ოთახში შევვარდი! სალომკა ,,სკაიპში“ იყო, ალბათ, უკვე სხვას ებაზრებოდა…

… ცეცხლი ჩაქრა, ხანძარს გადავრჩი… ევრორემონტი ზეთიანი ჭვარტლის კარგა სქელი ფენით დაიფარა… ბინის პატრონი გამახსენდა – დეიდის მკაცრი გაფრთხილება, საკმაოდ ვრცელი მონათხრობითურთ, თანამედროვე რემონტის სირთულეებზე, ულმობელ ხელოსნებსა და, რაღა თქმა უნდა, ხარჯზე…

მაღაზიაში ნაირნაირი სარეცხი საშუალებები, ჯაგრისები, ხელთათმანები და საფხეკები შევიძინე. ერთი კვირა ბინის კედლებსა და კარადებს ვხეხავდი, შემდეგ საპნიანი წყლით ვწმენდდი… ისევ და ისევ – ჭვართლი ოხერი რამაა, ყველგან მიძვრება…

ეხ, სალომეა, ჩემო სალომეა, მენახე მაინც…

ზურა ოდილავაძე. 2016 წლის დეკემბერი

 

 

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

წერილი მეორე: მორფინისტული საშიშარები მძიმეების გარეშე (,,წერილები საყვარელ გოგოს ფსიქიატრიულიდან “– ზ.ო. 2014 წ.)

5a41fd73786e7b55987c186f9df88822

უსაყვარლესო N, უკვე დავასრულე მეორე წერილი, კონვერტში ჩავდე და, უცებ, ერთი რამ გამახსენდა: ჩემი მეორე წიგნი, რომელსაც 8 წელი ველოდებოდი, ბოლოს და ბოლოს, გამოსცეს ამ მშიშრებმა და, რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, დიდად არც გამხარებია… იდეალები, კარგა ხანია საპნის ბუშტივით გასკდა და სადღაც ეთერში გაუჩინარდა. შესაძლებელია, შენ ამ აუხდენელი მისწრაფებების დამშრალ ცრემლებსა და უხმო ყვირილს ახლა მიუნხენის პარკების გამჭვირვალე ჰაერთან ერთად ისუნთქავ…

იცი, მოდი ვაღიაროთ, რომ დიდად გასაკვირიც არაფერი ხდება… წარმოიდგინე, ჩვენ ალბათ, დედამიწის ზურგზე ერთადერთი ერი ვართ, რომელსაც საკუთარი დამპყრობელი უყვარს! მეტი რაღა ვთქვა?!

მოკლედ, დავიწყებ წარსულით…

საავადმყოფო

  1. რესპუბლიკური საავადმყოფოს მე-12 სართული. გარედან ობობასავით დავცოცავდი. მედდებს ფანჯრის რაფებზე გადასვლით მორფს ვპარავდი. ზურგში საბურთალოს ცივი ქარი. თეთრი ხალათის ამაყად აფრიალებული აფრა. მაგრად მეშინოდა. რას არ გაგაკეთებინებს წამალი. ბევრი ვიფიქრე და დავასკვენი: ობობებიც აბლაბუდის საქსოვ წებოვან სეკრეტს შიშისგან გამოყოფენ. გადმოვარდნას უფრთხიან.

 

  1. შუა ოპერაციისას მუცლის აორტა გასკდა. მანამდე ტუალეტში შევირბინე. გავიჩხირე. ხუთი ამპულა რას გეყოფა? დიდი შიში ვჭამე. მთელი საოპერაციო ალისფერი სისხლით გაიჟღინთა. გულის ყოველი შეკუმშვისას სისხლი შადრევანივით ასხამდა. ფშშუუ! ფშშუუ! მე და ქირურგები სააღდგომო კვერცხებივით შევიღებეთ. საოპერაციო ლამპა სისხლით დაიფარა. განათება აღარ გვქონდა. წნევა ნულამდე დავარდა. პულსი თითქმის არ ისინჯებოდა. კათეტერით მეორე ვენა ავიღე. სწრაფი გადასხმები ნაკადით. პრედნიზოლონი. მუცელში ქირურგების ბრმად ხელების ფათური. გადავრჩით. გული გაეშვა. წნევა 80-ზე დასტაბილურდა. ყველანი ოფლში გავიწურეთ. შემამცივნა. მთელი წამალი ოფლმა გამოიტანა. მხოლოდ ჩემი ალისფრად შეღებილი ხალათიღა იყო კაიფში. იწვა თავისთვის საოპერაციო ტაშტში და ყვინთაობდა. ბევრი ნარკოტიკი მიაქვს ავადმყოფზე ნერვიულობას.

 

  1. ხაშურის მოწყენილი საავადმყოფო. დიდი გამოქვაბული. თხუნელების საძვრომები. ქირურგიული განყოფილება. დაჭრილი მშვიდად კვნესის. სიკვდილს შერიგებულია. მუცელი ამოტრიალებულია. კატლეტის აზელილი ფარში. სისხლი და დენთის მური. შავი ნასაფანტევი იარები ფუყფუყებს. მიბჯენითაა ნასროლი. ორივეს წამალი გვჭირდება. ფენტანილი მოგვიტანეს. სინამდვილეში დროპერიდოლის კუკლები ყოფილა. დროპერიდოლი 15-ჯერ ძლიერია ამინაზინზე. იწვევს ადამიანის გაქვავებას. მთელს ოპერციაზე ორი კუბი კეთდება. ვერ მივხვდი. მეჩქარებოდა. ოცი კუბი გავიკეთე. ნეტავი სულ არ დავბადებულიყავი! მაგის დედაც! ბევრი მომივიდა. ას გიჟს გააქვავებდა ადგილზე. ჩაფიქრებული ქვის ლოდი. უსასრულოდ გრძელი გვირაბი. სიჩუმე. შიში. თავი ხუთას კილოგრამს იწონის. დიდი ყურები. გაპარსული დრუნჩი. ბაზრის დახლზე ღორის შეტრუსული თავი. ლეჟანკა შემოიტანეს. ლოდი დაჭრილი ავადმყოფის პარალელურად წამოაწვინეს. ის ბნელი გვირაბიდან ნარკოზის წარმართვას შეუდგა. ლოდი უსაშველოდ გადიდდა. უკიდეგანო გვირაბი გაიწელა. ოპერაცია ბედნიერად დასრულდა. ბიჭი გადარჩა. დაჭრამდე ნათესავებს 15 წლის ცოლისდასთან შეუსწრიათ. მუცელში თოფი ჩაუცლიათ. ოპერაციის შემდეგ ხელი ოდნავ დაუჩირქდა. ანთება ძვალზე გავრცელდა. ოცამდე ოპერაცია გადაიტანა. ძვლის ფხეკით. საშინელი ტკივილებით. ანაერობული ინფექციით დალია სული. ყველასგან მიტოვებულმა. ღმერთი ნამდვილად არსებობს: მე არ გამწირა – დაჭრილი ჯერ გადაარჩინა და მერე წამებით წაიყვანა…

  

  1. ხაშურში ვართ. მე და კოკა. ძმაკაცია. ძროხას ვეძახდით. ოპერაცია დამთავრდა. ყველანი გავიდნენ. ფენტანილს საოპერაციო ბლოკშივე ვიკეთებთ. ლომკაში ვერ ვინძრევი. ბაიანზე კოკა გავუშვი. მაინცადამაინც სტერილური ზეწარი ასწია. საოპერაციო ინსტრუმენტებში ხელის ფათურს შეუდგა. ასეთი რეგვენი არაფერი მინახავს. ეგ სტერილურია! მანდ ჭუჭყიანი ხელის შეყოფა როგორ შეიძლება?! უპასუხოდ არ დამტოვა. შე ჩემაო. საჭმელი ვჭამე და შემდეგ დავიბანეო. ბოზის შვილი ვიყოვო. არ გჯერავსო? რა გინდა, დებილს უთხრა? გვიანღაა. ძროხას მუდმივად შორისის ფხანით დაკავებული ხელის მიკრობები საოპერაციო ინსტრუმენტზე გადაბარგდნენ. მე ყოველივე გამოვასწორე. მივვარდი. საკაიფო 20-იანი შპრიცი თავის ნემსითურთ ორი თითით ამოვასრიალე. ზეწარი ისევ გადავაფარე. საოპერაციოს მედდას აღარაფერი ვუთხარი. რა მეთქვა? თქვენს გასტერილებულ ინსტრუმენტებში ძროხამ ყვერებიანი ხელი აფათურა-თქო? ისე დარჩა. რას ნიშნავს ექიმის ხელიი!

 

  1. ოპერაცია დამთავრდა. ავადმყოფი რეანიმაციაში მიმყავს. გადავაწვინე. გავსინჯე. კარგადაა. ექიმს გადავაბარე. გავედი ტუალეტში. გავიჩხირე. სიგარეტს მოვუკიდე. არხეინად მოვსეირნობ. რეანიმაციის კარებთან ვეწევი. მოდის ექთანი მაკო. გუშინ ვიჟიმავეთ. გატეხა. რეანიმაციაში შევიმალე. მორიგე ექიმი არაა. ნაოპერაციევი გაშავებულა. პულსი არ ისინჯება. სადაცაა წავა. პირი-პირში სუნთქვა. გულის მასაჟი. ადრენალინი. პრედნიზოლონი. გავარდისფრდა. თვალები გააღო. ბარო ექიმოო! გადავრჩით. ზოგი ჭირი მარგებელიაო – მაკო მყავს მხედველობაში.

 

  1. ახალბედა ექიმი ვარ. პირველი დამოუკიდებელი ნარკოზია. ვღელავ. არ ვიმჩნევ. ანესთეტიკები შევიყვანე. დავაძინე. ხელოვნურ ვენტილაციაზე გადამყავს. სუნთქვა უნდა გაითიშოს. რელაქსანტი შედის. ვაკეთებ ინტუბაციას. მილი ტრაქეაში შემყავს. შემდეგ ხელოვნური სუნთქვის აპარატს შევუერთებ. დავაინტუბირე. ყველაფერი კარგადაა. ფონენდოსკოპით ვამოწმებ. სუნთქვა არ ისმის! ამოვაგდე მილი. თავიდან ვაინტუბირებ. ისევ არ ისმის! ისევ იგივე. ხუთჯერ გავიმეორე. სუნთქვა კვლავ გაჩერებულია. ვცახცახებ. ოფლად ვიღვრები. შემოვიდა თეა. მომეტმასნა. ეჩქარება. სამორიგეოდ ვრჩებით. ჩამჩურჩულა. ფონენდოსკოპის მოსასმენს ხუფი მოხსენიო. წავაძვრე. დავაინტუბირე. სუნთქვა კარგია! ოპერაცია დაიწყო. ორი ადამიანი გადარჩა. მე – დაჭერას. ავადმყოფი – სიკვდილს. ამდენი შეძლო წამიერმა ვნებამ. სიყვარული ნამდვილად გადაარჩენს სამყაროს.

 

ქუჩა

  1. შემეშალა. წამლის მაგიერ ისევ დროპერიდოლი შემომაპარეს. საშინელი წამალია. 15-ჯერ ძლიერია ამინაზინზე. იწვევს ადამიანის გაქვავებას. ხმარობენ გიჟების დასაშოშმინებლად. ერთი კვირა თავში ლოდები დაგორავდა. ბარნოვის ხიდზე ვიდექი და ვფიქრობდი. ახლავე გადავხტე და დავეხეთქო კეკელიძის ქუჩას თუ მეზარება? ჰა?

  

  1. მე და ერთი წამალმა აგვაგდო. ყაყაჩოს რასტვარიტელის მაგიერ სკიპიდარი დავასხით. მაღალი სიცხე გვქონდა საშინელი გულისრევით. ორი დღე-ღამე გვერდი-გვერდ ვიწექით. ერთმანეთს ვარწყევდით. აღსასრულზე ვფიქრობდით. ღიირს კი ასე ცხოვრება? ვიყავით ასე. გადავრჩით. დილით შემონახული კოკნარი ჩავხარშეთ. გავიკეთეთ. მაინც მაგარია წამალი!

 

  1. მეჩნიკოვზე ნარკოლოგიურში ვზივარ. დავთვერი. რა ვაკეთო? მოდი მოვტყდები. შიდა კიბიდან სხვენზე. იქედან სახურავზე. ზაფხულია. ოფლი მდის. ორსართულიანი შენობიდან გადმოვეშვი. გათვლებში შეცდომა მომსვლია! დამატებითი ერთი სართული – სახურავია. ნარკოკოლოგიურის ეზოდან ერთი სართულით ქვემოთ სანაპიროა. იქ უნდა დავეშვა. მოვფრინავ მეოთხე სართულიდან. ამჯერად გათვლები ზუსტია. გზად შემხვდა ხე. როკს გამოვედე. შარვალი ბარძაყიანად გამეხა. ხელიც მოვიტეხე. არა და ვიცოდი – შვიდჯერ გაზომე და ერთხელ გაჭერი.

 

  1. დამიჭირეს. ნარკოტიკი ჩამიდეს. დაკითხვაზე მტკივნეულად მცემენ. შენია წამალიო. სახეში ზონარი მწარედ მხვდება. თავზე ცელოფნის პარკი ჩამომაცვეს. კისერში ჯინსოვკის საყელოთი მიჭერენ. ჰიპოქსია. გონებას ვკარგავ. ტვინში რაღაც მომეშალა. გაღვიძებისას მთელი გულით ვხარხარებ. აღუწერელ ეიფორიაში ვარ. რატომ ვიცინი ასე გულიანად, არ ვიცი. რატომ მირტყამენ არც ის ვიცი. ბიჭები კი უცებ გაერკვნენ. სიაფანდობს ეს გოთვერანიო. ძაღლებმა დანამდვილებით იციან, ვისი გახდება წამალი. მაგარი პროფესიაა – თითქმის ყველაფერი იცი!

 

  1. ახალგაზრდული თამაშები ნარკოტიკებთან რითი მთავრდება? გადახედე პრეისკურანტს. ცხოვრება ჯოჯოხეთად გექცევა. სჯობს თავი დაიბრიდო. შეიძლება გაგიმართლოს. ღმერთი წაგიყვანს. სიყვარულით დაგეხმარება. დროზე მოგკლავს. ან გაპარვით. ან ტრაგიკულად. თუ მაგრად არ გაგიმართლა – ალკაშური გაფარჩაკებით.

  

  1. საბურთალოელმა გიგიმ დიდი ფული იშოვა და სახლში წამლით ჩაიკეტა. გარეთ არეულობაა. ბიჭმა ძლივს ცხოვრება ააწყო. ცოლი მოიყვანა. რემონტს მორჩა. მე-8-სართულზე სასტუმრო ოთახში  საცურაო აუზსაც ამთავრებდა. ფულის კურსზე თვალის დევნება კი მიავიწყდა. გაუფასურების ამბავი გვიან შეიტყო. ერთი ჩემოდანი ნაყაჩაღარი ფული ქაღალდად ექცა. სასტიკად გაუტყდა. გააძრო იარაღი. თავში იგლიჯა. ბაახ! მაგარი ბრაზიანი ვინმე იყო. ახლადშეღებილი კედელიც სისხლნარევი ტვინის შხეფით გასვარა. ღიირს ამის შემდეგ რემონტზე ამდენი ნერვების შლა?

 

  1. მეგობარი მყავდა, თემურა. უშნოდ გაიპარა. წამალზე დილაადრიან მოტყდა. გვიან ღამით მანქანით ჭიშკარს მოადგა. ნაზრანიდან ჩამოეთრა. დაღლილი იყო. გაწვალდა. ფარეხის თავზე გაშენებული ტალავერი. გამოვარდნილი დედა და და. გახარებული დედა დანოქსირონებულ შვილს შვებით მიეგება. დამ ფარეხის კარი სიხარულით გაუღო. მანქანა შეაყენა. ძრავი არ ჩაუქრია. დაწყნარებული ოჯახის წევრები სახლში შევიდნენ. მშვიდათ დაიძინეს. დილით გაღვიძებულებს თემურა საწოლში არ დახვდათ. გათიშული, პირზე ქაფით, ლოგინში უნდა გდებულიყო. დაძებნეს. მიაგნეს. ქაფი კი ჰქონდა. ფარეხში გაპარულა. იქვე ჩაუყვინთია. მანქანის გამონაბოლქვ მხუთავ აირს დაუხრჩვია. ყველა ვერ იკლავს თავს. ამ დროს განგება გეხმარება. ცოტას თუ უმართლებს ასე.

 

  1. ერთი კირავაბადში წამალზე დააწვა. მეორესთან ერთად. გზაში ძაღლები დაედევნენ. გაზი მანქანის იატაკში ჩააჭყლიტა. ასოცით ხეს შეასკდნენ. მეორე გადარჩა. ახლახანს ციროზით დაიბრიდა. ბინგოს გროზნო ევასებოდა. იქედან მოდიოდა. გზად მოეფსა. გააჩერებინა. შარვლის შეხსნას შეუდგა. ჩაეყვინთა ბიჭს. წაბარბაცდა და ხრამში გადაიჩეხა. ორივე შემთხვევა ჰგავს – გამართლებაა. ღმერთის ხელი ურევია უეჭველი.

 

  1. მე არ გამიმართლა. სმისგან გაფარჩაკებულების სიაში ჩავეწერე. სხვა გზაც არ მქონდა. გარშემო ყველა ჯიგრულად მოკვდა. მე კი გადავრჩი. თითქოს ყველა ღონე ვიხმარე. ბევრი ვიკეთე. მანქანითაც ვიქროლე. საკმაო რისკებიც გავწიე. შენც არ მომიკვდე! არ ვევასები ღმერთს! ვაჟკაცური სიკვდილი არ მაღირსა. ჯერ იწვალეო. მუხლებზე იხოხეო და ისე დაიბრიდეო. სხვაგვარად ვერ დაიმკვიდრებ ზეციურ სა-სუ-ფე-ველ-სო. ბაზარი არ არისო. მორჩა ხვეწნა-მუდარაო. არა ხარ შენ სხვებივით კაცურად სიკვდილის ღირსიო. ბედი და დამსახურება უნდა ყველაფერს.

 

კოკაინი

  1. ქალს აუცილებლად სჭირდება კაცი. კოკაინს – მორფინი. ძლიერ უყვართ ერთმანეთი. განსაკუთრებით ქალს უჭირს მარტო დარჩენა. ასევეა კოკაინი უმორფინოდ. გაიყინები. სიცივე აგიტანს. ტვინიც ყინულად გექცევა. ფობიები იცის. დარჩები ნევროზიანი შინაბერა. კოკაინის კოკორმა სულ პატარა დოზით უნდა მიიღოს მამაკაცის ძალა. მორფინით დაიმტვეროს. კოკაინი იფურჩქნება. ახალი ძალით ყვავის. იწყებს ულამაზესი, სურნელოვანი ნაყოფის გამოსხმას.

 

  1. კოკაინიანი შტანგალასი. ბაიანებს ვავსებთ. ცოტა მორფი. ჩავუჯექით. კოლექტიურად ვიკეთებთ. სახეზე მკვდრებივით ცხვირსახოცწაფარებულები ნოხზე ვიშხლართებით. ყველა ხმამაღლა ერთმანეთს მიუთითებს. ჩუმად. სუუ… ჩუუ… ცხვირსახოცი ფობიებისგან დამცველის როლს ასრულებს. სინათლე სახიფათოა. პრიხოდში კაშკაშა სხივებმა არ უნდა გაგაღიზიანოს. სამუდამოდ გიჟი დარჩები. ფსიქიატრიული სეანსი ბევრჯერ მეორდება. ასე კოკაინის ხავერდოვანი ტალღა მოითხოვს. სულ 5 წუთს გრძელდება. ამიტომაა ხშირი გამეორებები აუცილებელი. უამრავი გაჩხერისგან ვენები ტრავმირდება. ხმება. ყალიბდება შუშის ვენები. საცოდავი სისხლძარღვები შუშის სიმყიფეს იძენს. მოყვითალო-მომწვანო ლურჯი ზოლები დაუყვებიან ხელს. ოდნავი შეხებისგანაც შეიძლება დაიმსხვრეს. იდაყვში უბრალო მოხრაც კი დიდ სისლჩაქცევას იწვევს. მოგეწონათ? დროზე გაიკეთეთ. მაგარია. კოკაინს არ სჭირდება ღმერთის დახმარება. დამოუკიდებელი ტიპია. სამ წელიწადში ასიანი მოგასვენებს. გაგყინავს. ლედნიკის სუსხიც აღარ შეგაწუხებს.

 

ალკოჰოლი

  1. ალკოჰოლი გაგაველურებს. სხვა გზა არც გაქვს. უფულოდ. უწამლოდ. უშვილებოდ. უამხანაგებოდ. ყოველგვარ უ-უოთ. უნდა დალიო. რეალობას ვერსად გაექცევი. სად წახვალ? თავის მოკვლასაც იჩალიჩებ. როგორია უცხო გარემოში ცხოვრება? უწამლოდ თან! რატომღაც დღეში შვიდჯერ გიჭერენ. უპრიჩინოდ. იღლები. გაფარჩაკებისგან ძალა არ გყოფნის, საქმე ბოლომდე მიიყვანო. ნახევრად სიაფანდზე იკლავ თავს. ვენებს იჭრი. რომ გადარჩე ისე. ან სხვამ გიშველოს.

 

  1. მდინარის პირას დავთვერი. ათკაციანი ჯგუფი ზის. მივედი. გავაბოლეთ. დავლიეთ. თბილისელებს დასცინიან. ყველაზე დიდი ამოვარჩიე. ცხვირში მუშტი ვგლიჯე. გავხტი. დანა გავაძრე. ვერ მეკარებიან. გარშემო დარბიან. დიდმა რაღაც აწია. ლიანდაგს ვხედავ. ჩემი თავის მიმართულებით მოძრაობს. მიახლოვდება. სამი თვე რეანიმაციაში ვიწექი. ყბა გამიტყდა. ყბაზე თაბაშირს ვერ დაადებ. კბილებს შორის მავთულები გამიყარეს. ზედა და ქვედა ყბა ერთმანეთს მიაბეს. სამი თვე უსიტყვოდ. ჩინელი სწავლული მანდარინივით დაფაზე ვწერდი იეროგლიფებს. დადებითი შედეგი მივიღე – დავდინჯდი და დავბრძენდი.

 

ომი

  1. ეს ომი რაღა იყო? მე კიდევ გაგიჟება მაკლდა?! დაარყებული ტვინი ისედაც ასტრალშია გასული. წამალი სწყურია. სულ გადავედი ჭკუიდან. ჯერ მაგრად არ ისროდნენ. აქა-იქ მხოლოდ. ისიც ღამით. გართობა? ცოტა გაკეთება. ბევრი პლანი არყით. ვარაზისხევით ტელევიზიის მიტიგზე. ან იშვიათად პარლამენტთან. ტელევიზიის მიტინგი სჯობდა.

 

  1. დედა შევაგინე. სამტრედიელმა მხედრიონელებმა ფეხებით ამწიეს. ჩემს თავს ასფალტს ატბოინი მალატოკივით უბრახუნებენ. გონებას ვკარგავ. ლოგინზე ვიღვიძებ. ყველაფერი მტკივა. ნეკნები მაქვს გატეხილი. ძლივძლივობით ავდექი. სარკეში ჩავიხედე. ეეე?! სად წავიდა ცხირი?! ვეძებ. კეფაზეაა! აირწინაღივით გალურჯებული გოფრირებული მილით სახეს უერთდება. აირწინაღი ძლიერ აფერხებს სუნთქვას.

 

  1. ამჯერად ზვიადისტებმა ვითომ მარადიორობაზე დამიჭირეს. მარმარილოს იატაკზე ვწევარ. ცხვირით უნივერმაღის მტვერს ვისუნთქავ. ლულა თავზეა მობჯენილი. სიკვდილი ახლოსაა. თვალები დავხუჭე. სიბნელეს სიმშვიდე მოაქვს. ამობრუნდი! გესვრი! შე ახვარო მხედრიონელო! ამოტრიალება არ შეიძლება. თვალებში ჩამხედავს. მერე ადვილად მომკლავს. ჩემი სხეულის კონტურების ნატურიდან ხატვას იწყებს მეგრელი ლეონარდო. გალეწილი მთვრალია. საკუთარ დახვრეტას პირველად ვესწრები. ჯერი ყურისძირში. ყურები დამიგუბდა. ისევ ჯერი. კარგი მსროლელია ეტყობა. ახლოს აჯენს ტყვიებს თავთან. სახეში მესობა ატკეცილი მოზაიკის პაწაწინა ნაწილაკები. ქვესკნელში ვიყურები. ორი მჭიდი დამაცალა. ამოუშცა ბოღმის ორთქლი. გაუარა გაშმაგებამ. მეგრელიც ჭეშმარირიტი ქართველია – სეპარატიზმს ვერ დასწამებ. არ დამბრიდა. ჯიგარია. გა-დავ-რჩიი-ი-ი!

 

ზურა ოდილავაძე. ომანი – ,,წერილები საყვარელ გოგოს ფსიქიატრიულიდან”. 2014

 

 

Posted in Uncategorized | 2 Comments

,,იმპერიის ორსულობა” (ზურა ოდილავაძე. ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2013), ნაწილი II – ,,ხაშურის საავადმყოფოს ტუალეტის სურნელება”. გერმანულად თარგმნა მაია თაბუკაშვილმა. Sura Odilawadse Der Duft der Toiletten im Krankenhaus von Chaschuri

zura odilavadze12

 

ნარკომანიის ,,ფრონტზე” უკვალოდ გამქრალ ბიჭებს ვუძღვნი.

იხილე ტექსტი გერმანულად:

Odilawadse_Chaschuri_Leseprobe

 

 

 

 

 

 

 

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

ვლადიმერ სოროკინი: ,,იმედი უფრო პოსტსაბჭოთა ადამიანზე გამიცრუვდა, ვიდრე საბჭოთაზე“

zzz_by_nylonjuvenile

– თქვენ აქამდე ითვლებით რუსეთის მთავარ ლიტერატურულ მოვლენად უკანასკნელი 30 წლის განმავლობაში. თქვენ ხართ არათუ 1990-იანების, არამედ 80-იანების საბჭოთა  არაცენზურირებადი ხელოვნების პროდუქტიც კი. გამოდის, რომ მას შემდეგ რუსულ ლიტერატურაში პრინციპიალურად ახალი არაფერი გამოჩენილა. აქ რაღაც ისე არ უნდა იყოს.

იმავე კითხვით მივმართე ჩემ ძველ მეგობარს, გერმანელ სლავისტს იგორ სმირნოვს, ის კი მკაცრი პროფესიონალია. მან ლაკონურად მიპასუხა: ,,არ შემიძლია პოსტსაბჭოთა პროზის კითხვა. ის არ არის ორიგინალური“. არ შემიძლია მას არ დავეთანხმო, რადგან პოსტსაბჭოთა პროზა თითქოს აწყობილია წარსული მიღწევების ფრაგმენტებიდან. პრობლემაა. მეც, გადავშლი ხოლმე ახალ რომანს, ვკითხულობ 5 გვერდს და ვხურავ. არაფრით არ მაკვირვებს. თითქოს გამოდის, რომ არ არიან ავტორები? მაგრამ  ადამიანები ხომ წერენ, მათ გამოსცემენ, კითხულობენ. იმავე კითხვით მივმართე საშა ივანოვს, ლეგენდარულ გამომცემელს, რომელსაც ხელი მუდამ ლიტერატურულ პულსზე უდევს: სად არიან ახალი ლიტერატურული ვარსკვლავები? ის ამბობს: ,,იცი, ვლადიმერ, აქ საქმე არა ვარსკვლავებში, არამედ… თვით ცაშია“. ის სრულიად მართალია. თავად ლიტერატურისგან უკვე არ ელოდებიან ეგზისტენციალურ აღმოჩენებს, შოკს. მისგან ელოდებიან ან კომფორტს, ან ეიფორიულ ბურანს. რაც, ზოგადად, ერთი და იგივეა.

– რაოდენ აბსურდულადაც არ უნდა ჟღერდეს თქვენი პროზის მიმართ, ადრე თქვენ ადამიანი მაინც უფრო გაინტერესებდათ. ყველაფერი ინდივიდუმის გარშემო ტრიალებდა, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ის ამაზრზენი, საშინელი იყო. თქენ ცდილობდით გემუშავათ მასთან. შემდეგ კი თითქოს მიატოვეთ ადამიანი. მე ვიტყოდი, თქვენ ინდივიდუმში იმედგაცრუებული დარჩით.

დიახ, მე ვიტყოდი, რომ იმედი უფრო პოსტსაბჭოთა ადამიანზე გამიცრუვდა, ვიდრე საბჭოთაზე. რადგან საბჭოთა ადმიანში იყო გარკვეული იმედი – რომ ის ადრე თუ გვიან შეძლებს გადალახოს საკუთარ თავში, აი, ის ,,საბჭოური, მეტისმეტად საბჭოური“, რომ ეს წყობასთან ერთად დასრულდება. დღეს უკვე გასაგები გახდა, რომ XX საუკუნეში ისეთი მუტაციები მოხდა, რომელთაც თან ახლდა მასობრივი ტერორი, რომ, ფაქტობრივად, ამ საშინელი სელექციის გენეტიკურ მსხვერპლს – პოსტსაბჭოთა ადამიანს არათუ არ უნდა საკუთარი თავიდან გამოიჭყლიტოს ეს საბჭოური ჩირქი, არამედ, პირიქით, მას როგორც ახალ სისხლს, ისე აღიქვამს. მაგრამ ასეთი სისხლით ის ზომბი ხდება. მას არ გააჩნია უნარი შექმნას საკუთარი თავის გარშემო ნორმალური სოციუმი. ის ქმნის აბსურდის თეატრს.

– მოდით ვისაუბროთ იმაზე, რაც ამ ბორეტებას შეიძლება წინ აღუდგეს. გაირკვა, რომ ჩვენ სრულიად მოკლებულნი ვართ მშვიდობიან ეთიკას, არ გვაქვს მშვიდობიანი თანაარსებობის კონცეფცია.

საბჭოური მეგობრობა – ეს იყო გრანდიოზული თავის მოტყუება, რომელსაც ხელისუფლება ახალისებდა. ჩვენში მეგობრობა მუდამ იძულებითი, ხელოვნური იყო. მე ვფიქრობ, რომ ჩვენ დღესაც ერთ-ერთ ყველაზე ატომიზირებულ, დაშორიშორებულ საზოგადოებაში ვცხოვრობთ. იცი, რაც უფრო ვშორდები დროში საბჭოთა პერიოდს, მით უფრო მახინჯად და საზიზღრად მეჩვენება ის. ეს მართლაც ,,ბოროტების იმპერია“ იყო.

DSC_0001

საბჭოთა წარსული არ იქნა დასაფლავებული დანიშნულ დროს, ე.ი. 1990-იან წლებში. ის არ დაასამარეს, და ის აღსდგა ასეთი მუტირებული და, იმავდროულად, ნახევრადგახრწნილი სახით. და ჩვენ ამჟამად ამ ურჩხულთან ერთად უნდა ვიცხოვროთ. ის მეტად მოხერხებულად გააღვიძეს მათ, ვინც კარგად იცოდა მისი ფიზიოლოგია, ნერვული ცენტრები. ამ ცენტრებში საჭირო ნემსები ჩაარჭვეს. აი, ასეთი სამამულო ,,ვუდუ“. ვშიშობ, ამ ექსპერიმენტის შედეგები კატასტროფული იქნება…

ზურა ოდილავაძე. 2015 წელი

Posted in Uncategorized | Leave a comment

«Не было человека более странного, чем Берроуз»

william-burroughs-london-1988-_1_-pic668-668x444-94171

Документалист Аарон Брукнер рассказал о фильме «Берроуз», объяснил феномен популярности американского классика и признался, что ему автор «Голого завтрака» приходится кем-то вроде дедушки.

Впервые фильм Говарда Брукнера «Берроуз» был показан на Нью-Йоркском кинофестивале в 1983 году – в присутствии героя, великого американского писателя, автора «Голого завтрака» Уильяма Берроуза. После этого картина – единственный большой документальный фильм о классике контркультурной прозы — была показана всего несколько раз. Брукнер умер от СПИДа в 1989-м, и на этом история «Берроуза» прервалась, пока за восстановление фильма не взялся племянник режиссера – документалист Аарон Брукнер. В прошлом году на Нью-Йоркском кинофестивале состоялась премьера ремастированной копии картины, а в начале лета показы с аншлагами прошли на московском фестивале фильмов о музыке Beat Film Festival. В октябре команда фестиваля вновь устраивает показы «Берроуза» – на сей раз по всей России – в рамках программы Beat Weekend. «Газете.Ru» удалось связаться с Брукнером перед тем, как фильм его дяди будет показан Москве, Воронеже, Владивостоке и других городах.

Как вам кажется, что сегодня вообще значит фигура Берроуза для США и для остального мира?

– Есть множество вариантов ответа на этот вопрос, но самое интересное, по-моему, в том, как долго ему удается оставаться контркультурной иконой – уже почти 70 лет. Он был звездой уже в 50–60-х, когда вдохновлял юных (моложе, чем сам Берроуз) Гинзберга и Керуака. И в то же время сегодня я встречаю людей совершенно других взглядов, которых тоже захватывают его проза и биография – по совсем другим причинам, чем 50 или 20 лет назад. Я думаю, что просто в последние лет сто у нас не было человека более странного и удивительного, чем Берроуз. Он, знаете, что-то вроде, как это сформулировать…

Абсолютного чудака?

– Да, верно. Ну то есть, как вы можете быть более чудным, чем Уильям Берроуз?! Парень из сент-луисской аристократии, который писал дико странные, сложные для понимания книги. При этом гей, наркоман, случайно застреливший свою жену, отшельник… Но знают об этом стремном типе вообще все люди на Земле, несмотря на то что он писал об извращениях, странных механизмах, наркотиках и так далее. Мне было страшно интересно, честно говоря, как такой человек мог стать настолько популярным даже у людей, ни разу не открывавших его книг. Ответ легко получить при просмотре любого интервью, во время которого понимаешь, что этот очень, очень странный человек прожил долгую жизнь в согласии с собой.

А если он смог, то чего мне-то бояться? В этом и заключается его феномен – он сказал, что совершенно нормально мыслить не, как все, и чуть глубже проникать в суть вещей.

Как я понимаю, Берроуз с большим энтузиазмом участвовал и в производстве, и в продвижении фильма…

– Да, совершенно верно. Больше скажу: фильм вообще не получился бы, если бы герой не был настолько открыт любым идеям и вообще – открыт. Это связано с тем, кстати, что между Берроузом и Говардом моментально возникло полное взаимопонимание – знаете, как это бывает. Причем Берроуз очень четко понимал, что он человек совсем не для всех, на протяжении жизни на него вылился не один ушат не самой лицеприятной критики, далеко не всем было дано по-настоящему его понять. Но здесь все сложилось таким образом, что он совершенно доверился Говарду, которому был дан полный карт-бланш. И, кстати, когда я просматривал материалы для фильма, там были какие-то дико трогательные не вошедшие в финальную версию куски, где Берроуз отлично проводит время со съемочной группой, члены которой его сильно младше. Эти кадры тоже многое говорят о герое: он был, среди прочего, по-настоящему веселым и, как ни странно, теплым человеком. Таким, как у нас в фильме, вы его больше нигде не увидите.

Мне еще кажется важным напомнить современному зрителю, что тогда, в отличие от нынешней эпохи инстаграма, снимать кино было куда труднее: нужна была тяжелая камера, пленка…

– Точно. Какие-то вещи чисто физически не удавалось сделать – поэтому в том числе работа над «Берроузом» шла так долго. В отличие от прямолинейных фильмов братьев Мэйслес, популярных в те годы, Говард смешал множество разных техник: там есть и съемки самого Берроуза в привычном окружении, и эпизоды, где он играет своих персонажей, и еще очень много всего. Цель была в том, чтобы максимально полно выразить Берроуза на экране, и естественно, что фильм получился необычным. Даже ненормальным. Ну вы сами представьте, приходите вы к Берроузу и говорите: «Я хочу снять про тебя нормальный фильм». Что он ответил бы?

«Ты с ума сошел? Я ненормальный! В моей жизни не было ни-че-го нормального, понимаешь? Это невозможно!»

Был, кстати, случай во время съемок, когда какая-то телекомпания хотела сделать парадный портрет Берроуза – он был в ярости.

Расскажите, что изменилось в вашем отношении к Берроузу по сравнению с временами, когда вы первый раз о нем узнали?

– Знаете, это очень смешно, но Берроуз для меня всегда был кем-то вроде дедушки – постер фильма все мое детство висел в доме дедушки и бабушки в Майами. Поэтому у меня в этом смысле очень отдельный опыт восприятия – отличный буквально от всех остальных зрителей. То есть, понимаете, его огромный портрет (фото Кейт Саймон) все детство висел на стене среди прочих фотографий. Потом я посмотрел фильм на VHS и лишь после этого впервые прочел его произведения. К тому моменту у меня уже был сформировавшийся образ доброго дедушки, очень веселого и доброго, и это ощущение остается со мной по сей день, книги его с меня не стряхнули. Кстати, что касается книг, то тут, на мой взгляд, есть еще один важный момент: Берроуз едва ли не единственный писатель, читая которого, ты слышишь не собственный голос, а его. Во всяком случае, для меня это именно так.

Нынешняя ремастированная версия чем-то отличается от оригинала? Может быть, в нее попали найденные вами в архиве Говарда фрагменты?

– С точки зрения композиции и содержания наша версия, конечно, ничем не отличается от той, что сделал Говард, – это было принципиально, поскольку цель была в том, чтобы передать оригинальное видение автора. Изменения коснулись разве что цветовой гаммы некоторых сцен. Дело в том, что в те годы ты мог печатать фильм либо на черно-белой пленке, либо в цвете. Из-за этого черно-белые эпизоды на цветной пленке выглядели так себе. Сейчас мы с Томом Дичилло, который работал на фильме оператором, добились в этих местах прекрасной монохромной гаммы. Дополнительные же материалы выйдут, я надеюсь, в декабре – вторым диском издания Criterion Collection. Там действительно есть что посмотреть для фанатов Берроуза – например, разговор о времени и пространстве с Брайаном Гайсином (английский художник и писатель. ).

Мне, как и многим поклонникам Берроуза, конечно, интересны подробности известных и шокирующих фактов его жизни: убийство жены, отношения с сыном. При этом в фильме они так далеко от начала, что кажется, что до них и вовсе дело не дойдет. Можете как-то это объяснить?

– Говард думал о том, что и как он хочет донести до аудитории. Именно поэтому фильм начинается с выступления Берроуза на шоу Saturday Night Live, где его объявляют как величайшего писателя из ныне живущих. Говард, кстати, вставил этот эпизод в последний момент, но это было принципиально – сразу заявить масштаб своего героя, объяснить, что речь пойдет о великом человеке. А после этого картина логичным образом углубляется в детали биографии, причем рассказывает о ней подробно, плавно подводя к тем трагическим событиям, о которых вы спрашиваете. Это, по-моему, сделано потому, что для верного восприятия этих историй необходимо сначала узнать человека, как следует рассмотреть и понять его.

Когда вы выпустили картину через день после столетия Берроуза в прошлом году, у него был какой-то прокат? Или это был единичный показ?

– Получилось забавно: судьба ремастированного фильма очень похожа на судьбу оригинала. Тогда, в 1983-м, Говард и Берроуз провели показ на Нью-Йоркском кинофестивале, а потом поехали с ним в тур. Картину увидели в 25 американских городах, потом были показы в Германии, Франции, Японии… Когда же я решил выпустить ремастированную версию, то быстро понял, что мне не хватает денег, и запустил краудфандинговый проект – и вы не представляете, какой была реакция. Люди со всего мира – буквально из Великобритании, Франции, Японии – писали, как для них важен Берроуз и как они хотят увидеть фильм. В 2014-м мы сделали премьеру там же, где все начиналось, – на Нью-Йоркском кинофестивале, а после этого фильм отправился в тур по Америке, его показывали по всей стране. И сейчас этот тур продолжается: «Берроуз» уже был в Германии, Англии, Франции, вот теперь еще и в России. Больше и желать нельзя, верно? Просто фантастика.

Tonnis_-_William_S._Burroughs_3_

И последний вопрос. Вы много рассказали о том, как работал Говард и его коллеги, и сами снимаете документальное кино. Что вы могли бы посоветовать молодым документалистам?

– Чуть помедленнее! (Смеется.) На самом деле, это правда. Сейчас очень легко взять камеру, которая есть в каждом телефоне, и начать что-то такое снимать, но очень важно при этом смотреть настоящую документалистику, вроде того же «Берроуза». Это нужно для того, чтобы понимать, каким должны быть ракурс, композиция – где ставить камеру, грубо говоря. Мне в этом смысле страшно повезло: я не только окончил киношколу, но и общался с Джармушем и Дичилло, которые научили меня идти от истории. Они всякий раз думают, с какой точки нужно снимать сцену, чтобы максимально точно донести смысл? Сейчас про это часто забывают, потому что фильм можно сделать очень быстро, но ни в коем случае нельзя забывать о разнице между любительским видео и настоящей режиссурой.

Именно это я и имею в виду, когда говорю: нужно давать себе труд остановиться и подумать, о чем ты действительно хочешь рассказать и как лучше это сделать.

В конечном счете, если заиметь такую привычку, творческая жизнь станет гораздо легче, поверьте.

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment